Dobrodošli na sajt Ekološkog centra u Capariću

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jezgrasti plodovi i semenke

KVALITETNA ZAMENA ZA MESO

Jezgrasto voće i semenke visoko su koncentrirana hrana.

Veći deo energije dobija se iz sadržaja masti te ih stoga treba umjereno koristiti.

Karakteristika je tih plodova sadržaj velikih količina ulja i

mnogostruko nezasićenih masnih kiselina. Bogati su i

kvalitetnim bjelančevinama te mogu u prehrani zamijeniti

mesni obrok. Odlikuju se bogatim sadržajem vitamina i minerala

i njihova je biološka vrijednost vrlo velika. U prehrani se koriste

kao deo obroka. Vrlo ih je dobro u prehrani kombinirati sa

žitaricama, povrćem i voćem jer tada osiguravaju punovrijednu

prehranu, ako su usklađeni s kvalitetom i sadržajem ostalih potrebnih

namirnica.


Veliku pa¾nju treba obratiti na skladi¹tenje jer na toplini i u

dodiru s kisikom dolazi do promjena na njima, postaju u¾egle, ¹to

mijenja njihovu vrijednost. Potrebno je biti oprezan i stoga ¹to se

na vi¹im temperaturama razvija plijesan, gljivica Aspergillus flavus,

koja luèi najjaèi prirodni toksin - aflatoksin, koji je kancerogen,

a nalazimo ga na u¾eglim i pljesnivim namirnicama.

Orah - Juglans regia

Orah je podrijetlom iz Azije, gdje i danas na podno¾jima

Himalaje postoje ¹ume oraha. U Europu su ga prenijeli rimski

legionari.

Ruski znanstvenik Mièurin nazvao je orah voæka - kombinat

zbog toga ¹to se od njega koristi sve: li¹æe, pupoljci, mladi orasi,

ljuska mladih oraha, zreli plodovi i drvo. Bere se od poèetka

svibnja do kraja lipnja.

S obzirom na izgled, orah podsjeæa na ljudski mozak te su ga

u stara vremena smatrali lijekom za mozak.

U svom sastavu jezgra oraha sadr¾i najvi¹e ulja 55-65%, koje

se sastoji od zasiæenih masnih kiselina 7%, jednostruko nezasiæenih

masnih kiselina 10% i vi¹estruko nezasiæenih masnih kiselina

44%, gdje je linolna kiselina zastupljena sa 38%; ne sadr¾i kolesterol.

Va¾an je izvor visokovrijednih bjelanèevina 15% te ugljikohidrata

10% i 6,5% biljnih vlakana. Mladi orah sadr¾i 25% vode,

a suhi samo 5%. Energetska vrijednost u 100 je grama 2898 kJ

(690 kcal). Plod oraha bogat je i vitaminima grupe B - B1, B2,

nijacinom, naroèito folnom kiselinom 66 mg%, vitaminom E,

vitaminom A, a ima i ne¹to vitamina C. Nedozreli plodovi sadr¾e

puno vitamina C, ali se tijekom sazrijevanja taj sadr¾aj znatno

smanjuje. Bogat je mineralima: kalijem, magnezijem, fosforom,

kalcijem, ¾eljezom, cinkom, a sadr¾i i klor, sumpor, mangan,

bakar.

U prehrani se orasi mogu koristiti u mnogim jelima, kao dodatak

u kombinaciji sa ¾itaricama, mahunarkama i raznim povræem

i voæem te za razne vrste slastica. Zeleni orasi ukuhavaju se u

kompot, marmeladu, slatko ili se konzerviraju na druge naèine te

prave razne ljekovite tinkture.

Orahovac - liker od oraha priprema se od zelenih oraha namo-

èenih u rakiji, uz dodatak ¹eæera, i izla¾e se sunèevoj svjetlosti.

Koristi se protiv ¾eluèanih tegoba, ali u malim kolièinama.

Orahovo li¹æe sadr¾i znatne kolièine vitamina C, tanin i eteriè-

na ulja. Koristi se za èajeve, fermentirane napitke i sl.

Bubre¾ni ga bolesnici mogu koristiti u svojoj prehrani zbog

niska sadr¾aja natrija, kao i bolesnici oboljeli od ¹eæerne bolesti.

U prehrani rekonvalescenata i pothranjenih osoba preporuèa se

uzimanje oraha u umjerenim kolièinama. U narodnoj medicini

koristio se u lijeèenju kod upala sluznica usne ¹upljine i ¾drijela te

crijevne sluznice, zatim radi otklanjanja probavnih smetnji, proèi-

¹æavanja organizma, protiv crijevnih parazita, hemoroida i proljeva.

Èaj od li¹æa oraha - 2 ¾lice suhih narezanih listova oraha

prelije se s 3 dcl hladne vode i kuha oko 5 minuta. Pusti se da

odstoji 15 minuta, procijedi i pije 2-3 ¹alice na dan.

Orah za jaèanje kose - samelje se 10 ¾lica jezgre oraha i stavi

u jednu litru alkohola. Boca se dobro zatvori i ostavi na toplom

mjestu da stoji dva tjedna. Tekuæinom se masira ko¾a glave svako

veèe i poslije masa¾e kosa se osu¹i.

Kombinacija samljevene ili narezane jezgre oraha, pomije¹ane

s medom ima dobro djelovanje kod slabokrvnosti te na ¾ivèani

sustav.

Lješnjak - Corylus avellana

Poznat je i pod nazivom: lesjak, jezgrica, li¹nik, ole¹nik, ljeska.

Pripada porodici breza. Raste samoniklo po ¹umama i oko

naselja. Grm mo¾e biti visok do 4 metra, a i uzgaja se planta¾no u

razlièitim sortama. Nekada je pokrivao velika prostranstva Europe

i Azije, a danas je dosta rasprostranjen u Italiji, Turskoj, ©vicarskoj,

Njemaèkoj. Plod je gladak, jajolik, drvenast orah u èijoj

se ljusci nalazi ukusna jestiva sjemenka.

Plod lje¹njaka dobar je izvor masti 52%, naroèito ulja 48-66%

koje sadr¾i jednostruko i vi¹estruko nezasiæene masne kiseline,

oleinsku i linolnu kiselinu. Sadr¾i i visok udio bjelanèevina 15%

te ugljikohidrata 10% i 6 grama biljnih vlakana. Uz orah, smatra

se energetski najvrednijom namirnicom. Energetska vrijednost

100 grama lje¹njaka iznosi oko 2814 kJ (670 kcal). Od vitamina

sadr¾i vitamin B1, B2, B6, nijacin, vitamin E 21mg%, a od minerala

kalij 600 mg, kalcij 200 mg, magnezij, ¾eljezo 4 mg, fosfor, natrij,

mangan, bakar i sumpor.

Lje¹njak se jede u sirovom stanju i koristi na razlièite naèine u

kulinarstvu i prehrambenoj industriji, za pravljenje èokolade i

raznih slatki¹a. Od ploda se dobiva jestivo masno ulje. U jednom

obroku dovoljno je uzeti 15-20 lje¹njaka. Fino usitnjen, ima va¾-

nu ulogu za jaèanje ¾ivèanog sustava i u prehrani bolesnika od

¹eæerne bolesti.

Kora, plod, rese, listovi i cvjetovi lje¹njaka u narodnoj medicini

koriste se u ljekovite svrhe.

U kori lje¹njaka ima tanina, smole, flavonskih heterozida koji

daju ¾uækastu boju i eterièno ulje. Svje¾e rese lje¹njaka sadr¾e oko

100 mg vitamina C. Èaj od resa dobar je za pospje¹ivanje znojenja.

U li¹æu ima puno vitamina C.

Kruh od lje¹njakovih resa - u cjelovito p¹enièno bra¹no doda

se 10% svje¾ih lje¹njakovih resa, jer su pune vitamina C, ili

su¹enih. Prije dodatka u p¹enièno bra¹no rese se kratko prokuhaju,

ocijede i prosu¹e. Kada su suhe, izmrve se ili samelju i dodaju

kru¹nom tijestu.

Prim. doc. dr. sc. Elika Mesaro¹-Kanjski, dr. med.


 

 

Eko centar Caparić -Fejsbuk stranica / kliknite dva puta na ovaj link!/

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



 

 Azbukovica je brdsko-planinsko područje u zapadnoj Srbiji, na granici sa Republikom Srpskom.

Administrativni, kulturnoistorijski i ekonomski centar Azbukovice je  varoš LJUBOVIJA.

Reka Drina odvaja Azbukovicu od opština Srebrenica i Bratunac u dužini od 38 km.

Na severozapadu je opština Mali Zvornik, na severu opština Krupanj, na severoistoku Osečina,

na istoku Valjevo, a na jugu Bajina Bašta. Najveći vrh je Tornička Bobija na planini Bobiji, 1272 metra.

Azbukovicu preseca nekoliko bujičnih reka koje se ulivaju u Drinu a najpoznatije su Trešnjica , Ljuboviđa.

Bukovička reka izvire u kanjonu Garevina (selo Leović), prolazi kroz selo Caparić i uliva se u reku Drinu posle  6km rečnog toka.

Selo Caparić zauzima centralno mesto oblasti Azbukovice, t.j. opštine Ljubovija. Bioekološka istraživanja ovog lokaliteta datiraju

od 1972.godine kada je Klub (kasnije Društvo) mladih istraživača "Vladimir Mandić Manda" iz Valjeva organizovao istraživačku akciju

"Azbukovica 72" uz učešće mladih istraživača iz cele tadašnje Republike Jugoslavije. Štab i centar cele akcije koja je izvedena na celoj

teritoriji Azbukovice upravo je bio u Capariću. Ideja istraživanja u svim oblastima nauke koja je ostala tada u ovim krajevima kasnije je prtetočena u

organizaciju Kluba mladih istraživača "Azbukovica" u Ljuboviji (1973.). Još kasnije u Capariću je 1997. godine formiran Centar za ekološka istraživanja

koji je delovao nekoliko godina uz realizovanih nekoliko ekoloških rojekata.Posle pauze do 2010. osnovan je sadašnji Ekološki centar Caparić. Iste godine

kada je i osnovan ECC, izvedena je  akcija "Biodiverzitet Azbukovice" uz učešće većeg broja profesora ekologije i biologije . 

 

 

 

 

 

 

 

 Opština Ljubovija